De Groethof en De Spieker

door Jan Kessels


Voor de voedselvoorziening van de stad door de eeuwen heen was ‘t Ven een belangrijk gebied als onderdeel van de Bantuin, het gebied buiten de stadsmuren waar de schout en de schepenen recht mochten spreken. In dit gebied waren nogal wat boerderijen gelegen. De Groethof is misschien wel een van belangrijkste. In ieder geval een van de oudste. Hierover in deze blog meer.

De Groethof was een Saksische hallenboerderij met een zogenaamd wolfseind dak

DE GROETHOF

De Groethof was een van de oudste boerderijen in het gebied, gelegen aan de Groethofstraat, laatstelijk met huisnummer 80. In de stadsrekeningen van 1420 wordt de boerderij al genoemd. Deze boerderij met wolfsdak (zadeldak met wolfseinden) was een driebeukig hallenhuis met een ankerbalkconstructie. Deze constructie werd vanaf de midden-middeleeuwen toegepast. In zo’n hallenhuis lag aan de voorzijde het woonhuis met daar achter de deel met de stallen. Opvallend is dat in de situatie van de 20e eeuw de boerderij met de achterzijde naar de Groethofstraat is gelegen. Hetzelfde geldt voor de er langs gelegen Spieker.  Mogelijk dat de wegen in het verdere verleden anders hebben gelopen.

De naam de Groethof is naar alle waarschijnlijkheid afgeleid van gruit…..gruithof…….groethof. Gruit was een kruidenmengsel dat werd gebruikt bij het brouwen van bier. Het gaf de smaak en voorkwam vroegtijdig bederf. De gruit werd vanaf de 14e eeuw vervangen door hop.

Spieker (links) en Groethof  vanaf de Groethofstraat

DE SPIEKER

De Spieker oftewel Spijker was het ongeveer 10 meter hoge bakstenen gebouw met zadeldak, topgevel en aan een zijde een schilddak, dat behoorde tot het complex van de Groethof. De muurankers toonden het jaartal 1717, alhoewel het gebouw ouder moet zijn geweest. Waarschijnlijk is in dat jaar het gebouw als woning in gebruik genomen.

De naam Spieker is afgeleid van het woord “spicarium”, dat voorkomt in de zogenaamde “Lex Salica”. Dit is de Salische Wet, ontstaan in de 6e eeuw, de tijd van koning Clovis (Clodovech), die tot de stam van de Salische Franken behoorde. De wet vermeldt  “Si quis spicardo…………”, hetgeen zoiets  betekent als: wie het waagt een spijker of andere opslagplaats van de oogst in brand te steken moet boete betalen. Kortom in de betekenis van deze wet is een spijker een opslagplaats. Dit komt overeen met het latijnse woord “spica”, dat korenaar betekent.

Spijkers waren bijgebouwen van boerenhoeven. In sommige gevallen waren deze opslagplaatsen verzamelplaatsen voor de opslag van belasting in natura, vergelijkbaar met zogenaamde tiendschuren of schathuizen. Dat was hier niet het geval, ook omdat deze dan waren beveiligd met een gracht, om zodoende aanvallen van bendes te voorkomen.

Op eerdere pentekeningen zien we een verbindingsmuur tussen de Spieker en de Groethof. Ook zien we dan een poort getekend in het linker deel van de begane grond. Dat zou er op kunnen duiden het naast een opslagplaats voor graan ook diende als poortgebouw dat toegang gaf tot het erf.

Groethof (rechts) en Spieker vanaf de Groethofstraat

EIGENAREN EN BEWONERS

De familie Puteanus (Van de Put) is in de 16e eeuw eigenaar van De Groethof. Midden 17e eeuw zien we de familie Van Bree als eigenaar. In 1664 verkoopt Gerard van Bree de Groethof aan  de familie Peter Moeitz. Deze naam komt begin 17e eeuw een aantal malen voor als burgemeester van Venlo. Peter Moeitz huwde met Gertrudis Catharina de Groot. Hun dochter Elizabeth Aldegondis Moeitz trouwde rond 1700 met Petrus Thibaudt, kapitein in dienst van Spanje. Hun dochter Anna Gertrudis trouwde op 1 mei 1730 met vaandrig Frederik Hector Guichenon de Chastillon. Hun dochter Maria Aldegondis vermaakte bij haar dood in 1810 het complex aan haar neef Franciscus Guichenon de Chatillon en de advocaten Van Wessem en Heutz. Vanaf 1846 bewoonde de familie Jan Jongen de hofstede, waarna de familie Van Rensen-Jacobs haar intrek nam. De familie Van Rensen bleef eigenaar tot in 1961.

De laatste bewoner van de Spieker was de familie Backus.

Spieker en Groethof vanaf de Winkelveldstraat; rechts opgetaste stenen van steenfabriek De Ossenberg

LIGGING

Op bovenstaande foto zien we de Spieker en de Groethof liggen op de kop van de Winkelveldstraat. Niet waar deze nu uitkomt op de Groethofstraat, maar ongeveer 100 meter noordwaarts. Rechts zien we nog de gestapelde stenen van de steenfabriek.

SLOOP

De sloop is niet zonder slag of stoot gegaan. Het gebouw de Spieker kwam immers voor op de Lijst Geschiedenis en Kunst, de huidige Monumentenlijst en behoorde dus tot het erfgoed van de gemeente Venlo. De waardering voor de Spieker was hoger dan voor de Groethof. In 1963 wordt bij de Minister toestemming gevraagd voor de sloop, waarbij de Groethof wordt afgedaan als “boerderijtje ten noorden van de Spieker”. Aangezien het boerderijtje toch wordt gesloopt is de aantrekkelijkheid minimaal, ook omdat het gebouw inmiddels zwaar is beschadigd. Overwogen is nog over te gaan tot herbouw op een andere plek. Zover kwam het niet nadat in 1965 het complex is gesloopt door de firma Stoot voor een prijs van fl. 3650. De materialen bleven aan de gemeente. Waar die zijn gebleven mag Joost weten.

Op de plek van de Groethof en de Spieker werden een bungalow en een transportbedrijf met loodsen gebouwd van Weijers Transport. In schoonheid geen fractie van wat er stond.

Spieker: rechts in de muur zijn de contouren zichtbaar van de afgeronde poort; links op de achtergrond Huize Nazareth, met de nog bestaande witte boerderijwoning

Met dank aan het Gemeentearchief en aan Hai Gout

Weekblad De Brug, november 1978 en april 1982; AO-reeks 03-07-1964 J. Hazenberg en A. Schellart;  H. Uytenbroeck en J. Verzijl, deel V, de omgeving der stad Venlo;  internet diverse

Reageren? Stuur een e-mail naar Jan Kessels: tven@ziggo.nl.

 

 

2 gedachtes over “De Groethof en De Spieker

  1. Wat een leuk artikel.
    Leuk verhaal over de naam Spieker. Ter info: in het Duits is Speicher een normaal woord voor opslag.
    Een opmerking: “100 meter noordwaarts” moet zijn “70 meter oostwaarts”.
    Groeten, Carlo

    Like

  2. Boeiend om op deze manier meer te weten te komen over ’t Ven en de geschiedenis.
    Extra interessant, omdat ik via de wetenswaardigheden in de tekst en de pracht foto’s van Groethof en de Spieker -en eerder over Mathijssenhof- me een beeld kan vormen hoe ook mijn voorouders van Huize Gerritten/Landgoed Doesborgh zullen hebben geleefd. (tevens info rondom Mariadal)
    Bedankt Jan Kessels !

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s