Wonderen in Geloë

door Sef Derkx


Een trouwe lezer van Floddergats uit Belfeld vroeg mij onlangs of ik ook bekend was met ’t kepelke van Geloë. Nou en of, kon ik antwoorden, al was het alleen maar door het liedje over Geloë van Dré Geraeds en Piet van Bree. Ik hoorde het voor het eerst enkele jaren geleden, toen het gezongen werd door Arno Adams. Inmiddels heb ik het 45-toeren plaatje uit 1980, de originele uitvoering van de Malmaaszengers dus, in mijn collectie.

Voor een eucharistieviering in het kader van een internationaal carnavalstreffen op 25 november 1979, componeerden Dré Geraeds en Piet van Bree uit Belfeld een lied over de kapel in Geloo. Het werd gezongen door de Malmaaszengers uit Belfeld en in 1980 op grammofoonplaat uitgebracht (collectie Sef Derkx)

Voorzijde en zijgevel van Kapel van Geloë in 2011 (foto MeerWolff) 

Er is een interessante verwantschap tussen Genooi en Geloë. Beide devoties ontstonden in de eerste helft van de zeventiende eeuw. In de decennia ervoor was West-Europa verscheurd door felle twisten tussen katholieken en protestanten. Van katholieke zijde werd in de strijd tegen de reformatie Maria naar voren geschoven. Het bleek een uiterst effectief wapen, want haar verering kwam op veel plekken tot bloei. Ook in de streek waar wij wonen. De beelden van Genooi en Geloë vertonen opvallende overeenkomen wat betreft stijl. Hoewel niet bekend is wie ze vervaardigd heeft, zouden ze afkomstig kunnen zijn een en hetzelfde atelier.

Het gepolychromeerde eikenhouten Mariabeeld uit de eerste helft van de 17e eeuw is 92 cm hoog. Maria is staande uitgebeeld en houdt op haar linkerarm een bijna geheel naakt Christuskind en in haar rechterhand een goudkleurige scepter. Aan haar rechterarm hangt een rozenkrans. Haar kleed is blauw met een rood bovenstuk en haar mantel lichtblauw. Het Christuskind heeft alleen een wit lendendoekje om en draagt in het linkerhandje een wereldbol. Maria en het Christuskind dragen ieder een goudkleurige kroon. Het beeld staat voor een in 1980 gemaakte ovale houten mandorla.

Geloë heeft een bewogen geschiedenis. De laatste rampspoed die de kapel trof, vond plaats in de nacht van 5 op 6 juli 1977. Bij een inbraak werd het beeld gestolen. De diefstal trof velen recht in het hart; Belfeld was zeer ontdaan. Er was een merkwaardige bijkomstigheid, waaruit je zou kunnen opmaken dat de roof voorvoeld werd. Omdat meer kunstdiefstallen uit kerken en kapellen hadden plaatsgevonden, had het kerkbestuur in maart 1977 besloten om L. Cleophas uit Venray te vragen een kopie te maken. Voordat de kunstenaar daarmee klaar was, werd het originele beeld dus ontvreemd. Cleophas trok zich de diefstal aan en bezwoer het kerkbestuur om zijn beeld op een veiligere plek te plaatsen. Aldus geschiedde, de replica kreeg een plek in de Sint-Urbanuskerk van Belfeld. In het kapelletje in Geloë werd een ander Mariabeeld geplaatst, dat gekocht was in Kevelaer. Naast het beeld hing men aan de muur een foto van de gestolen Maria. In de maanden die volgden, gebeurde iets opvallends. Er kwamen veel mensen naar de kapel die bloemen legden bij de foto. Op vrijdag 13 juni 1980 werd het gestolen beeld teruggevonden in de buurt van Thorn. Het was slechts licht beschadigd. Kort tevoren was er een radiodocumentaire geweest bij Omroep Limburg, nu L1, over de diefstal. Daarop kwam een anonieme tip binnen. De sculptuur werd gerestaureerd en op zaterdag 5 juli 1980 in processie teruggebracht naar Geloë.

Devotieprentje Geloë van L. Thomassen uit het boekje ‘De Lieve Vrouwkes van Limburg’ (collectie Sef Derkx)

We maken een sprong in de tijd en gaan terug naar de nacht van 8 op 9 april 1943. De lucht boven Noord-Limburg is gevuld met het zware gebrom van geallieerde bommenwerpers die op weg zijn naar Duitse steden. Vanaf het vliegveld op de Groote Heide in Venlo stijgen Duitse jachtvliegtuigen op. De zoeklichten van de bezetter tasten de lucht af. Plotseling is een geallieerde bommenwerper gevangen in de lichtbundels. Wat de piloot ook probeert, hij kan met zijn zware, moeilijk wendbare toestel niet vluchten naar de relatief veilige duisternis. Gevangen in het licht is de bommenwerper een gemakkelijk doelwit voor de jachtvliegtuigen. Het geallieerde toestel vat vlam. Enkele bemanningsleden weten zich te redden met parachutes, maar in de duikvlucht verliest het vliegtuig een zware bom die neerkomt bij het kapelletje van Geloë. Met verwoestende gevolgen, getuige een overgeleverd verslag van J. Geurts die de volgende middag op de onheilsplek poolshoogte neemt: “Vanuit Steyl komend zag ik vanuit de verte vele groepjes nieuwsgierige kijkers staan, maar van het kapelletje geen spoor. Allen waren vol verbazing en spraken over de uitwerking die de bom had veroorzaakt. De realiteit was werkelijk verbluffend. Het kapelletje was verdwenen, van de aardbodem weggevaagd (…) Geen enkele dakpan meer te bekennen en de stenen verpulverd. Dit is geen oorlogssensatie, maar de zuivere waarheid! En ik stond als zovelen met stomheid geslagen. Alles weg? Nee, toch niet helemaal! Ik praatte daar met mensen en hoorde dat het beeld totaal ongeschonden op of tussen het puin was teruggevonden. Alleen het Jezuskind dat ze op haar arm droeg zou slechts een klein stukje van zijn wijsvingertje missen.”

Kapel van Geloë tussen 1938 en 1943 (collectie Math. Aerts)

Nieuwe Venlosche Courant, 29 april 1943 (gevonden via http://www.delpher.nl)

Wekenlang sprak Belfeld over het voorval dat door velen als wonderbaarlijk werd ervaren. Onze Lieve Vrouw van Geloë kreeg een houten noodbehuizing een eindje verderop. Tijdens een stormnacht in mei 1946 werd het kapelletje een prooi van de wind. Wonder boven wonder kwam het beeld weer ongeschonden tevoorschijn uit de resten. Er is nog een opmerkelijk volksverhaal uit die tijd. Het speelde eerder, waarschijnlijk in de winter van 1945-1946. Het had uren gesneeuwd en alles was wit rondom Belfeld. Een gelovige die naar Geloë was geschuifeld om een kaarsje aan te steken, zag tot zijn stomme verbazing dat er in de sneeuw een spoor liep van het noodonderkomen naar de plek waar de kapel had gestaan. Men hield het voor een teken dat het bedehuis weer op de oorspronkelijke plaats herbouwd zou moeten worden. Aldus gebeurde. Vijfenzestig jaar geleden, op 8 september 1946, geleden was de huidige kapel klaar. Harmonie Kunst na Arbeid ging voorop in de lange processie die naar Geloë trok.

We maken nog een sprong terug in de tijd en komen uit in 1863. Als gevolg van de aanleg van de spoorlijn Venlo-Roermond moet de zeventiende-eeuwse kapel van Geloë, die precies op de plek van een geplande overgang ligt, verdwijnen. De gemeente Belfeld verkoopt het perceel en toucheert tweehonderd gulden van de Staatsspoorwegen.  De parochianen van Belfeld verwachten dat met de opbrengst een nieuwe kapel wordt gebouwd. Het is ijdele hoop, de overheid onderneemt niets. Uiteindelijk besluit pastoor Cruysen om op eigen kosten een stuk land te kopen en daarop een kapel te laten bouwen. Voordat het zover is, worden er in Geloë opmerkelijke verschijnselen waargenomen. Machinisten die ’s avonds de plek passeren, melden vaak dat er een merkwaardig licht schijnt. Soms is het zo fel dat ze de trein tot stilstand moeten brengen. Als in 1868 de nieuwe kapel in gebruik wordt genomen, is het meteen afgelopen met dit mysterieuze lichtfenomeen.

Kapel van Geloë tussen 1868 en 1938 (uit: Geschiedenis van de St. Urbanusparochie te Belfeld)

Nieuwe Venlosche Courant 1 april 1938 (gevonden via http://www.delpher.nl)

Nieuwe Venlosche Courant, 7 mei 1938 (gevonden via http://www.delpher.nl)

In maart 1938 werd de kapel van pastoor Cruysen, die te klein was en begon te vervallen, tegelijk met de zeven staties afgebroken om plaats te maken voor een grotere, waarin een mis kon worden opgedragen. Op zondag 15 mei 1938 werd deze kapel, gebouwd door aannemer Zeetsen uit Belfeld naar een ontwerp van architect Stefan Dings uit Beek (L), door pastoor Alfons van de Venne plechtig ingezegend.

Wonderen in Geloë? Wie zal het beamen of tegenspreken? Maar dat mensen al zo lang op deze gekoesterde plek troost en bemoediging vinden, is onomstreden.

Reageren? Stuur Sef Derkx een e-mail: floddergats@xs4all.nl.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s