Evacuatie naar Blauwhuis in Friesland

 

door Sef Derkx.


Het 4 mei Comité van Blauwhuis in Friesland is op zoek naar Venlose evacué(e)s die er begin 1945 verbleven. Onder hen waren kinderen die mogelijk nog in leven zijn en herinneringen hebben aan hun verblijf in het hoge noorden. Het kan echter ook de generatie raken, die na de oorlog werd geboren. Kent u uit uw familie evacuatie-verhalen die zich afspelen in Blauwhuis? Zo ja, dan graag een e-mail naar: floddergats@xs4all.nl.


Jaren geleden bezochten we Blauwhuis. Wat bracht ons in dit Friese dorp, dat verloren lijkt in een schier oneindige landschap van weiden, weiden en nog eens weiden? Gerard Reve, dus. De schrijver woonde van 1964 tot 1971 in het nabije Greonterp in Huize Het Gras. Hij had het huis gekocht omdat hij het geraas van Amsterdam meer dan moe was. Vanuit het postkantoor in Blauwhuis zond de auteur ontelbare brieven de wereld in. Het Friese land vond hij schitterend, schreef hij: ‘De herfst is nog ontroerender dan de zomer. En geen geluid, geen mens, alleen maar eindeloos uitzicht. Dit heb ik altijd gewild. Ik heb nog nergens zoon landschap gezien, ik bedoel zo ontroerend. Ik denk dat de nieuwe hemel en de nieuwe aarde er zo uit zullen zien, bij de wederkomst van hem die alle dingen nieuw zal maken, althans dat heeft hij gezegd.’

Blauwhuis met kenmerkende toren Sint-Vituskerk  (bron Wikipedia)

In Blauwhuis kwam de tot het katholicisme bekerde Reve overigens vaker. Hij kerkte er en onderhield zich over geloofszaken met de pastoor van de imposante Sint-Vituskerk. Inspiratie voor zijn gedicht Graf te Blauwhuis vond hij op het kerkhof dat het neogotische gebedshuis omringt.

‘Hij rende weg, maar ontkwam niet,

en werd getroffen, en stierf, achttien jaar oud.

Een strijdbaar opschrift roept van alles,

maar uit het bruin geëmaljeerd portret

kijkt een bedrukt en stil gezicht.

Een kind nog. Dag lieve jongen.

 

Gij, die Koning zijt, dit en dat, wat niet al, ja ja, kom er eens om,

Gij weet waarom het is, ik niet.

Dat Koninkrijk van U, weet U wel, wordt dat nog wat?’

Gerard Reve bij graf van Gerrit Rijpma (particuliere verzameling)

 

Geëmaileerd bordje van het grafmonument van Gerrit Rijpma (particuliere verzameling)

Manuscript van het gedicht (particuliere collectie)

De achttienjarige jongen uit het gedicht was Gerrit Rijpma, die in februari 1945 door de Duitsers werd neergeschoten. Hij werd zwaargewond weggedragen door zijn oudere broer, die later vertelde dat Gerrit’s laatste woorden waren: Ik gean dea. Jimme moatte bij mij bliuwe, ik gean dea! Ik ga dood. Jullie moeten bij me blijven, ik ga dood. Op zoek in Blauwhuis naar het graf troffen we het echter niet aan. Het werd geruimd, de stoffelijke resten werden overgebracht naar het ereveld in Loenen. Wel bestaat er foto’s van het grafmonument van Gerrit Rijpma, met wat Reve ‘een strijdbaar opschrift’ bedoelt.

Het bezoek aan Blauwhuis was ik al vergeten tot ik vorige week via deken Jos Spee contact kreeg met Sicco Rypma van het 4 Maaie Komitee Blauhûs. Wat is het geval? Van 19 januari tot in mei 1945 zijn zeventig inwoners uit de frontstad Venlo als eacué(e) opgevangen in Blauwhuis. Sicco Rypma is op zoek naar de vluchtelingen uit het oorlogsjaar 1945 of hun nabestaanden. Bij deze speurtocht sluit Floddergats aan. Het is mooi om vijfenzeventig jaar na dato, in het eerste kwartaal van 2020, herinneringen aan Blauwhuis te delen in onze rubriek en blog. Wellicht is de tragische dood van Gerrit Rijpma ook niet onopgemerkt gebleven.

Sicco Rypma beschikt over een doorslag van een overzicht met de namen van de gastgevers en de evacué(e)s. Het is een getypt document met correcties in handschrift, dat de geboortedata of leeftijden vermeldt, soms de burgerlijke staat en tot slot een nummer waaronder ze zijn opgetekend in het register van evacué(e)s. De plaatsnaam Venlo is zes keer genoteerd in 1945, heeft de ambtenaar het daar maar bij gelaten?  Achter Blauwhuis staan de vluchtelingen die in het dorpje Wolsum zijn opgenomen.

Zijn er lezers of lezeressen van Floddergats die in Blauwhuis hebben gezeten in 1945? Misschien kent u de plaatsnaam uit verhalen van overleden gezinsleden of familieleden die geëvacueerd zijn geweest. Neem s.v.p. contact op door een e-mail te sturen naar: floddergats@xs4all.nl.

Tot slot enkele sfeervolle foto’s van Blauwhuis in de jaren ’30 en ’40 die we ontvingen van Sicco Rypma (lid 4 mei comité Blauwhuis), naar wie natuurlijk onze hartelijke dank uitgaat.

 

 

2 gedachtes over “Evacuatie naar Blauwhuis in Friesland

  1. Hallo Sef.
    Wij zijn n tyd geleden in Blauwhuis terecht gekomen, omdat we op weg waren naar Bolsward en opeens herinnerde mijn man zich de naam Blauwhuis waar zijn ouders en zusje toen geëvacueerd waren… via via kwamen wij bij Dhr Sicco Rypma terecht! De mooiste en ontroerendste verhalen kwamen toen op tafel! In het bijzonder de lijst met evacués waarop we de namen van zijn ouders ontdekte met hun kleine meisje Yvonne van 2 jaar..We zagen enkele bekende venlose namen voorbijkomen! Waarschijnlijk mensen uit de binnenstad! In het volkscafé waar we iets wilden gaan drinken was op dat moment een tentoonstelling van boerderijen van blauwhuis waaronder de boerderij van fam.Landman waar de fam.Roebbers geevacueerd was! Inmiddels had de waard van t café een Dorpsbewoner van 94 jaar uit t verzorgingstehuis opgetrommeld die ons vele verhalen kon vertellen van die periode. Bovendien hebben wij nog n bezoek gebracht aan de boerderij van de fam.Landman . Alles bijeen een zeer emotionele dag voor ons maar ook dhr. Sicco was heel verwonderd en erg onder de indruk dat wij zo bij hem terecht waren gekomen en hem ook veel konden vertellen over het hoe en waarom van de evacuatie uit venlo.
    Hopelijk melden zich nog meer bewoners uit venlo waarvan familieleden in Blauwhuis geevacueerd hebben gezeten!
    Ook wij zijn benieuwd naar hun verhalen!
    Mvrgr. Gertie Roebbers-Geurts

    Like

    1. Beste Gertie,

      Hartelijk dank voor je reactie. Wanneer ik de evacuatieverhalen uit Noord-Limburg lees, word ik altijd geraakt. De mensen hadden al zoveel oorlogsgruwelen over zich heen gekregen en dan was er die nachtmerrie van de evacuatie. Na een verschrikkelijke treinreis met onbekende bestemming kwamen ze na enkele dagen van onzekerheid terecht in de noordelijke provincies Bij mensen met vaak een andere cultuur, achtergrond en godsdienst. Hoewel dat laatste in het katholieke Blauwhuis niet zo’n zal hebben gespeeld.

      Vriendelijke groet,
      Sef Derkx

      Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s