Van nul tot nu – Mr. Berger stond voor immense taak

door Albert Lamberts.


De bevrijding van Venlo vond vijfenzeventig jaar geleden plaats. Op 1 maart 1945 om precies te zijn. Maar was daarmee alle leed en ellende voorbij? Nee, zeker niet. Op deze plek zullen we de komende afleveringen aandacht besteden aan de eerste maanden na de oorlog, een tijd, waarin het verdriet een plaats moest krijgen, waarin de schade werd opgemaakt en waarin het normale leven weer zijn loop moest zien te krijgen.

Direct na de bevrijding nam Mr. Bernard Marie Berger zijn functie als burgemeester van Venlo weer op zich. Hij had in het najaar van 1941 zijn ambt neergelegd, omdat hij niet wenste te werken in de geest van de Duitse bezetter. Toen hij onmiddellijk na de bevrijding weer aantrad, wachtte hem een immense taak. Op 17 mei 1940 was het burgemeester Mr. Bernard Marie Berger, die de Venlose bevolking via de Nieuwe Venlosche Courant de Venlose bevolking toesprak. Mededelingen van overheidswege stonden veelal op de voorpagina’s van kranten en dan ook nog op een opvallende plaats. Mr. Berger maakte van die mogelijkheid gebruik toen twee dagen na de capitulatie van Nederland op 15 mei de Nieuwe Venlosche Courant weer  verscheen.

Mr. Berger in officieel ambtskostuum woont de herdenking van de gevallen stadgenoten bij (collectie Albert Lamberts)

De voorpagina van die editie opende met een woord van Venlo’s burgemeester:

Een woord van den Burgemeester tot de bevolking
Nu de Nieuwe Venloche Courant weer verschijnt, maak ik van de gelegenheid gebruik om mij tot mijn goede burgerij te wenden. Vooreerst om deze te danken voor de wijze, waarop zij de zware beproeving, die over ons gekomen is, tot nu toe heeft gedragen en vervolgens om haar te vragen zoo verder te blijven handelen in alle rust en kalmte, opvolgende de voorschriften, die haar van bovenaf worden gegeven. Stipte naleving der voorschriften is de beste waarborg dat het economisch leven zoo goed mogelijk voortgang heeft. Meer kan en behoef ik op dit oogenblik niet te zeggen. Door velerlei zorgen ben ik in beslag genomen. Men vertrouwe op God, en doe zijn plicht.
De Burgemeester van Venlo, B. Berger

Uit deze woorden mag al blijken, dat Berger zich gekneveld voelde. Uiteindelijk, toen allerlei maatregelen van de Duitsers hem toch teveel werden legde hij in oktober 1941 zijn ambt neer, zoals meer van zijn collega’s in Nederland (burgemeester Pesch van Tegelen overigens bleef wel aan). Berger werd opgevolgd door een van zijn wethouders, Mr. Zanders

Zoals boven al gemeld keerde Berger direct na de bevrijding terug op zijn burgemeesterspost, waar hij zich geconfronteerd zag met veel menselijk leed, met een geplunderde en gebrandschatte stad, met een ontvolkte stad ook. Honderden geëvacueerden verbleven nog in Drenthe, Groningen en Friesland, tal van stadgenoten zaten in Duitse kampen of werden nog vastgehouden in het kader van de Arbeitseinsatz. Venlo was dan wel bevrijd, maar de ellende was geenszins voorbij. Het was trouwens de tweede keer, dat Berger oog in oog stond met de naweeën van een ramp, al was het deze keer veel erger dan bij de watersnood van 1925 / 1926.

Burgemeester B. Berger aan bureau in het stadhuis (met dank aan Gerrit van der Vorst)

In een boekje, uitgegeven bij het vijfentwintigjarig ambtsjubileum van burgemeester Berger in 1946 (zijn absentie in de oorlogsjaren werd ‘gewoon’ genegeerd) staat omschreven, waar de op zijn post terug gekeerde burgervader mee te maken kreeg. ‘Bombardementen, granaatvuur, plundering, razzia’s en evacuatie hadden een chaos geschapen, die slechts met de grootste krachtsinspanning en meeste kalmte kon worden gepareerd. De geheele gemeentelijke huishouding was ontwricht, Zonder werkvertrekken, zonder hulpmiddelen, zonder personeel moest in een tijd, waarin een niet-getroffen gemeente reeds met groote zorgen te kampen had, de geheele omvangrijke gemeentelijke apparatuur weer worden opgebouwd om onmiddellijk aan het werk te kunnen gaan. En verderop lezen we: Persoonlijk behoorend tot een der zwaarst getroffenen van dezen oorlog (zijn zoon Fons kwam om), wist hij troost en opbeuring te geven aan de velen zijner burgers, die van dezen wreeden en nutteloozen, niets en niemand ontzienden volkerenkrijg het slachtoffer waren geworden.’

In het jubileumboekje wordt burgemeester Berger royaal in het zonnetje gezet. Hij slaagde er immers in om ondanks een aantal bepaald niet direct populaire, maar o, zo noodzakelijke maatregelen, de bevolking te helpen. En deze toonde zich op haar beurt, ondanks de deplorabele toestand, waarin de stad natuurlijk nog verkeerde, begripvol en was de burgervader zeer dankbaar.

Prinses Juliana te gast in Venlo. Op de foto links prinses Juliana, tweede van rechts burgemeester Berger en geheel rechts Toon Schrijnen 
(collectie Albert Lamberts)

Kerken, grote gebouwen, vele huizen en winkelpanden lagen nog in puin en de schaarste aan materialen maakte herbouw tot een bijna niet te klaren klus, maar onder Bergers leiding was er binnen de kortst mogelijke tijd een herbouwplan voor de binnenstad gereed, waren industrieterreinen aangewezen en werden de mogelijkheden bekeken voor de bouw van nieuwe bruggen, viaducten en nieuwe, grote wegen. Toen Berger in 1952 terugtrad was er veel her- en nieuwbouw gerealiseerd, maar moest er ook nog ontzettend veel gebeuren.

Reageren? Stuur een e-mail naar Albert Lamberts: albertlamberts@home.nl.

3 gedachtes over “Van nul tot nu – Mr. Berger stond voor immense taak

  1. Ik heb mijn clubgenoot ir. Emile Berger (*1932), familie van burgemeester Berger, weer attent gemaakt op deze interessante aflevering.
    Wim Spapens (*1936)

    Like

  2. Beste Sef ( heej in het durp baeter bekend as de ongekeimde)
    Auch ich heb van mien oemes en tantes Pap en mam vuul verhaole geheurd euver den oorlog.
    Mien Opa en Oma hadde ein groete boerderie aan het mergelstraotje in Belvend.
    Vuul waord der verteld euver de stadse luuj die toet aan de kont in de petattekoele
    krope en auch de biete koel woor geplunderd. Ein koel is in dit geval eine heuvel woe de petatte in op geslage ware
    vur det ze noa de kelder ginge.
    Het ware neet de ermste Venlonaere die heej kwame winkelle. Het ware doorein diekke konte. De jeug had der plezeer aan um die oetstaekende konte
    met eine bats ( speciale sjup ) te betrekke.
    Ein vraog nog: waorum krieg het schinke menke ein standbeeld vur ein sjink en de boere van Belvend vor heur 1000 kilo
    petatte en biete die ze kwiet ware niks?????
    Venlo haet altied al get taege Belvend gehad.

    Groete
    Har Schreurs

    Verzonden vanuit Mail voor Windows 10

    Like

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.